Trong cuộc sống, hầu như ai cũng buôn bán thứ gì đó. Nếu bạn thấy mình không bán hàng hóa gì thì hẳn bạn đang bán sức lao động và trí tuệ cho một ai đó hay một tổ chức nào đó. Và rất nhiều khi, bạn bè tôi và tôi có một vài câu hỏi đại loại như “tại sao ông X không thông minh, sống ích kỷ mà lại giàu có thế?”, hay “tại sao người Y giỏi giang vậy, phước hậu vậy, tính tình tuyệt vời vậy mà cứ làm lại thất bại, vận xui đeo bám hoài hoài”… Sau đây là một số những quan điểm của tôi về vấn đề này.
Theo góc nhìn của tôi, sự “giỏi giang” và “may mắn” trong kinh doanh vận hành theo hai trục khác nhau, và người ta thường nhầm lẫn khi gộp chung chúng làm một. Trục thứ nhất là năng lực – kỹ năng, kiến thức, sự chăm chỉ, khả năng ra quyết định. Trục thứ hai là thời điểm và nhân duyên – những yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của một cá nhân: bối cảnh thị trường, một cuộc gặp gỡ tình cờ, một chính sách thay đổi đúng lúc, hay đơn giản là sinh ra đúng thời, đúng nơi.
Một người có thể rất giỏi về chuyên môn, đạo đức kinh doanh tốt, nhưng nếu khởi nghiệp giữa lúc thị trường đóng băng hay gặp biến cố bất khả kháng, kết quả ngắn hạn vẫn có thể là thất bại. Ngược lại, một người kém bài bản hơn nhưng “đi đúng sóng” của thời cuộc vẫn có thể gặt hái thành công nhanh chóng. Nhìn theo lăng kính nhân quả của đạo Phật, đây có thể được hiểu là sự trổ quả của những nghiệp duyên đã gieo từ trước – không phải lúc nào cũng hiển hiện tức thời hay tương xứng ngay với nỗ lực trong hiện tại.
Điều đó không có nghĩa là năng lực và đạo đức không quan trọng – ngược lại, chúng là nền tảng bắt buộc để một thành công (nếu đến) có thể duy trì bền vững về lâu dài, thay vì chỉ là một may mắn nhất thời rồi sớm tan biến. Vì vậy, thay vì so bì “tại sao người ta may mắn hơn mình”, có lẽ điều đáng làm hơn là tiếp tục trau dồi năng lực, giữ vững đạo đức, và kiên nhẫn chờ đợi nhân duyên chín muồi – vì về dài hạn, gieo nhân tốt vẫn là cách chắc chắn nhất để tăng cơ hội gặp được quả lành.
Ý kiến của bạn